Kleuter denkt over de dood / Small child thinks about death

Gerard is sinds gisteren in het Hoge Noorden van Europa. Vandaag was daar de uitvaart van onze vriendin, die vorige week toch nog vrij plotseling overleed aan een heftige infectie. Haar kinderen zijn nog jong.

Ik zat met Axel aan tafel toen de vragen kwamen.

‘Gaat die papa nu ook dood?’, vroeg hij.

‘Dat denk ik niet’, zei ik, ‘want die papa is niet heel ziek zoals die mama en hij is ook niet heel oud, dus die blijft denk ik wel leven’.

‘Als je dood bent, ga je dan onder de grond?’

‘Soms wel. Dat heet begrafenis. Of ze gaan je lichaam verbranden. Dat heet crematie. Daar voel je dan niks van, want je bent toch dood’.

‘Kun je dan ook niks meer zien?’

‘Nee, je kunt niet meer zien als je dood bent’.

Op Axels vragen over ziekte en dood heb ik me voorbereid. Ik wist dat hij op een dag zulke vragen zou gaan stellen, net als vragen over ‘stoute cellen’ en ‘het ziekenhuis‘.

Ik heb veel gehad aan de Vlaamse site http://www.borstkanker.net, opgericht door Nancy Wauters, die vorig jaar helaas aan uitgezaaide borstkanker is overleden. Haar site wordt nu beheerd door Think Pink en die hebben alle teksten nieuwe publicatiedata gegeven. Het stuk met adviezen om kinderen te vertellen dat je niet meer beter wordt staat al meer dan tien jaar online en vind ik nog steeds heel bruikbaar.

‘Maar als die papa ook doodgaat, waar gaan die kindjes dan wonen?’, ging Axel verder. ‘Bij de opa en oma?’

‘Iedereen gaat een keer dood, maar de papa is niet heel ziek en ook niet heel oud, dus ik denk dat hij gewoon voor de kinderen blijft zorgen. Misschien gaan ze na school wel naar de opvang, want de papa werkt de hele dag. De oma’s zijn best oud en eentje is ook ziek. En die woont in Zuid-Amerika, dat is heel ver weg’.

‘Oh gaan ze dan samen naar de opvang? Dan kan die grote jongen bij het kleine meisje gaan kijken’.

Het meisje is een jaar ouder dan Axel, maar hij denkt dat ze jonger is. Waarschijnlijk omdat ze met Hemelvaart weinig meespeelde en vooral op haar hurken in de tuin zat om kevertjes te vangen. Die stopte ze met blaadjes en grassprietjes in limonadeglazen. De kamer stond er vol mee.

Dat de jongen bij het meisje zou kijken vond ik wel een mooi idee.

~

Gerard flew off to Europe’s Far North yesterday for our friend’s memorial service today. She passed away quite unexpectedly last week due to a serious infection. Her children are still young.

Axel and I sat at the dinner table when the questions came.

‘Is the daddy going to die, too?’, he asked.

‘I don’t think so’, I said, ‘because the daddy is neither very ill nor very old, so I think he will stay alive’.

‘When you are dead, will you be going underground?’

‘In some cases, yes. That is called a funeral. Or they burn your body. That is called cremation. You don’t feel it because you are dead’.

‘Can’t you see anything?’

‘No, you can’t see anymore when you are dead’.

I am prepared for Axel’s questions about sickness and death. I knew that one day he would start asking this type of questions, just like questions about ‘naughty cells’ and ‘the hospital‘.

I learnt a lot from the Flemish site http://www.borstkanker.net, founded by Nancy Wauters, who sadly died of metastatic breast cancer last year. Her site is now managed by Think Pink and they have re-published all texts with new dates. The page with advice about telling children that you cannot be cured (Dutch only) has been online for over ten years. I still find it very useful.

‘But if the daddy dies, where will the children live?’, Axel continued. ‘With the grandparents?’

‘Everyone dies some time, but the daddy is neither very ill nor very old, so I think he will still take care of the children. They may have to go to daycare after school, because the daddy works all day. The grandmothers are very old and one of them is ill. And she lives in South America, very far away.’

‘Oh will they go to after school activities together? The big boy can watch over the little girl’.

The girl is one year Axel’s senior, but he thinks she is younger. Probably because she did not really play along during the Ascension weekend and kneeled down in the garden catching beetles. She put them in longdrink glasses, filled with leaves and grass. The glasses filled the room.

I liked the idea that the boy would watch over the girl.

Advertenties

4 gedachten over “Kleuter denkt over de dood / Small child thinks about death

  1. en fijn dat je zo op een indirecte manier zoveel kunt vertellen. Dat hij weet hoe het kan gaan, althans hoe jij denkt dat het kan gaan. Dat je nog zoveel hebt aan haar site zeg. Ik las daar ooit ook regelmatig op. Weer een grote stap gezet in de ontwikkeling van het denken van Axel.

  2. Ontroerende, intieme, maar toch ook wel zware momenten, dit soort gesprekken. Maar wat doe je dat goed Diana.

    Maar we weten het al langer, jij duikt voor niks weg. Alle respect daarvoor!

    Fijn wel dat dan van wat je meekreeg van nancy’s site over ‘ hoe vertel ik het mijn kind ‘ heel helpend is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s